Czy można wnieść pozew w przedawnionej sprawie?


Niejednokrotnie pacjenci dowiadują się, że mogą dochodzić roszczeń odszkodowawczych po upływie dłuższego niż 3 lata czasu od dnia, w którym ich zdaniem doszło do błędu medycznego. Bardzo często okazuje się, że sprawa jest już przedawniona i nie można uzyskać zadośćuczynienia.

Są jednak sytuacje, w których  Sąd uznaje, iż powodowi należy się zadośćuczynienie, choć upłynęły 3 lata od dowiedzenia się o błędzie medycznym. Możemy wyróżnić wśród nich dwie:

a) sąd uznaje, że sprawa jest przedawniona, ale stosuje art. 5 k.c i mimo przedawnienia zasądza zadośćuczynienie;

b) sąd uznaje, że czyn stanowi przestępstwo i uznaje, że sprawa nie jest przedawniona.

Ad a) Zgodnie z art. 5 k.c nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Tym samym w sprawach błędów medycznych, w których szkody odniesione przez osoby są zazwyczaj bardzo duże, wiążą się z trwałym kalectwem sądy uznają, że przedawnienie sprawy nie może uzasadniać braku zadośćuczynienia.  W takim przypadku bowiem poszkodowani, którzy bardzo często nie mają wiedzy prawniczej byliby pokrzywdzeni podwójnie: przez personel medyczny, który dopuścił się błędu oraz przez restrykcyjne przepisy prawa. 

Ad b) Czyn, który stanowi przestępstwo przedawnia się z upływem 20 lat od dnia jego popełnienia. Sądy cywilne mogą  ustalić, że dany czyn stanowi przestępstwo, nawet jeżeli sprawa nie toczyła się wcześniej na drodze karnej. Sąd badając okoliczności popełnienia błędu medycznego uznaje, że czyn ten wypełniona znamiona przestępstwa i z tego tytułu konieczne jest zastosowanie do niego 20 letniego terminu przedawnienia. Sąd rozpatruje wtedy sprawę błędu medycznego jak każdą inną nieprzedawnioną sprawę.

Powyższe 2 sytuacje przedstawię  na przykładzie.

U powoda w trakcie porodu doszło do dziecięcego porażenia mózgowego.

Sąd uznał, iż wynik zapisu KTG wykonanego po przyjęciu matki powoda do szpitala stanowił wskazanie do wykonania testu stresowego, czyli podjęcia próby wywołania czynności skurczowej macicy i oceny zachowania akcji serca płodu.

Z dokumentacji medycznej nie wynikało, iż test taki przeprowadzono. Sąd uznał, iż przeprowadzenie testu było konieczne na 8,5 godziny przed zakończeniem porodu oraz w okresie późniejszym.

Sąd stwierdził, iż dokonanie ww. czynności skutkowałoby wcześniejszym przeprowadzeniem cięcia cesarskiego, a to z kolei mogłoby zmniejszyć stopień mózgowego porażenia dziecięcego i zaburzeń funkcji poznawczych lub nawet skutkować ich całkowitym uniknięciem.

Sąd zasądził od Pozwanego szpitala kwotę 180 000 zł wraz z odsetkami tytułem zadośćuczynienia.

Pozwany podniósł tzw. zarzut przedawnienia, czyli uznał, że pozew wniesiono zbyt późno, a w efekcie sprawa jest przedawniona i z tego powodu nie należy się powodowi zadośćuczynienie.

Sąd uznał, że pozew wniesiono po upływie terminu 3 lat od kiedy powód dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Sąd stwierdził ponadto, że nie ma podstaw do tego, by wydłużyć termin przedawnienia do 20 lat, gdyż czyn nie stanowi przestępstwa.

Tym samym należałoby się spodziewać, że sprawa jest przedawniona. Jednakże Sąd uznał, że w przypadku uwzględnienia zarzutu przedawnienia powód zostałby pozbawiony możliwości dochodzenia swoich roszczeń, a taka sytuacja byłaby sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, w szczególności z zasadą zapewnienia obywatelowi ochrony prawnej w sytuacji bardzo poważnej i pociągającej za sobą liczne konsekwencje szkody na osobie. Ze względu na charakter sprawy i wiek powoda Sąd oddalił zarzut przedawnienia na podstawie art. 5 kodeksu cywilnego. 

Sąd powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z 18 września 2002 r., w którym stwierdzono, że zasadniczy termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wynikłej z czynu niedozwolonego – to 3 lata, przy czym przyjmuje się, że jego bieg rozpoczyna się z dniem, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

Obie przesłanki powinny być spełnione łącznie. Właściwą chwilą dla określenia początku trzyletniego biegu przedawnienia jest moment „dowiedzenia się o szkodzie”, gdy poszkodowany „zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody”. Chwilą dowiedzenia się poszkodowanego o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia jest moment otrzymania przez poszkodowanego takich informacji, które obiektywnie oceniając, pozwalają z wystarczająco dużą dozą prawdopodobieństwa przypisać sprawstwo określonemu podmiotowi.

 Sad orzekający w opisywanej sprawie uznał, iż chwili dowiedzenia się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia nie jest równoznaczna z datą porodu. Zdaniem Sądu rodzice powoda nie mogli dokładnie wiedzieć, przy założeniu konieczności posiadania specjalistycznej wiedzy w tym zakresie o nieprawidłowościach w przeprowadzeniu czynności związanych z porodem w szpitalu.

Sprawa trafiła następnie wskutek apelacji do sądu II instancji.

W ocenie sądu drugiej instancji ustalono okoliczności pozwalające na stwierdzenie znamion podmiotowych i przedmiotowych występku z art. 160.kk Oznaczało to, iż zdaniem Sądu II instancji roszczenie nie było przedawnione, a zastosowanie powinien znaleźć przepis art. 442 z indeksem 1 §2 k.c.

Sąd odwoławczy podkreślił jednak, że nawet, jeśliby przyjąć zgodnie z oceną sądu pierwszej instancji, że do przedawnienia zgłoszonego roszczenia doszło i tak nie można byłoby uwzględnić przedawnienia w realiach sprawy. Sąd Apelacyjny powołał się przy tym na art. 5 k.c zastosowany jego zdaniem słusznie przez Sąd I instancji.

Podsumowując, należ zwracać uwagę na to, czy sprawa jest przedawniona i starać się jak najszybciej prowadzić postępowanie związane z udowodnieniem błędu medycznego. W wyjątkowych przypadkach należy jednak pamiętać o tym, że Sąd może zasądzić odszkodowanie za szkodę będącą skutkiem błędu medycznego nawet po upływie okresu przedawnienia. Możliwe jest również uznanie przez sąd cywilny, iż czyn posiada znamiona przestępstwa i zastosowanie znajdzie wtedy termin przedawnienia wynoszący 20 lat. Sytuacje takie są co prawda wyjątkowe, lecz trzeba mieć świadomość, że istnieją.

Adwokat Ewelina Świstek

One Reply to “Czy można wnieść pozew w przedawnionej sprawie?”

  1. Ewelina Świstek says: Odpowiedz

    Szanowni Państwo,

    zachęcam do komentowania powyższego artykułu lub zadawania dodatkowych pytań, które pojawią się w związku z jego lekturą.

    Na wszystkie pytania postaramy się odpowiedzieć w możliwie jak najkrótszym czasie.

    Szanujemy prywatność naszych Czytelników, więc przy komentarzu nie pojawią się żadne Państwa dane w tym adres email.

Dodaj komentarz